اسفرزه صمیم

اسفرزه یا پسیلیوم (Psyllium) یکی از گیاهان دارویی پرکاربرد است که به دلیل خواص بی‌نظیر خود در طب سنتی و پزشکی مدرن مورد توجه قرار گرفته است. گل‌های اسفرزه کوچک، سفید رنگ به صورت اجتماع سنبله و به حالت استوانه‌ای به ارتفاع تا ۲ سانتی متر بر روی دم گل‌هایی به طول تا ۹ سانتی متر قرار گرفته‌اند. قسمت مورد استفاده گیاه، دانه‌های آن است که قایقی شکل و به طول تا ۳ میلی‌متر هستند. این گیاه دارای دانه‌های کوچک ژلاتینی است که هنگام ترکیب با آب لعاب تولید می‌کنند. به دلیل همین خاصیت، اسفرزه به عنوان یک ماده ملین طبیعی، تنظیم‌کننده دستگاه گوارش و حتی کاهش‌دهنده وزن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این گیاه، بومی ایران و هندوستان است و در کشورهای هم جوار نیز کشت می‌شود و از ایران، پاکستان و هندوستان به دیگر نقاط جهان صادر می‌گردد. اسفرزه در نواحی گسترده‌ای از شمال ایران از دشت گرگان گرفته تا رودبار (بین چالوس و رشت)، گیلان بین منجیل و پاچنار (مسیر قزوین تا رشت)، لرستان، کردستان، چهارمحال و بختیاری، اصفهان، ایلام، پشت کوه مهران، شوش، فارس (تخت جمشید و لار)، کرمان (نزدیک بم)، مسجد سلیمان و بوشهر ایران، به وفور دیده می شود. 

استفاده از اسفرزه به دوران باستان باز می‌گردد و در ادبیات قدیمی ایران نیز اشاره‌هایی به خواص درمانی این گیاه وجود دارد. استفاده آن در اروپا، آمریکای شمالی، هندوستان و نیوزیلند بسیار زیاد بوده و چون انگلیسی‌ها این گیاه را در بسیاری از جاها گسترش داده‌اند، به نام پای مرد انگلیسی مشهور شده است.

در طول تاریخ، اسفرزه به عنوان یک داروی طبیعی برای درمان بسیاری از بیماری‌ها مانند: یبوست، سرطان، دیابت، بیماری‌های قلبی، التهابات دستگاه گوارش و پوستی به کار رفته است و در حال حاضر، به عنوان یک مکمل غذایی و داروی گیاهی در سراسر جهان شناخته می شود.